Λουίζα Ριανκούρ

Η Λουΐζα Ριανκούρ γεννήθηκε στο Saint Didier της Γαλλίας στις 19-1-1846. Από μικρή έμαθε κι εθαύμαζε τον ελληνικό πολιτισμό και ήρθε στην Αθήνα να τον γνωρίσει. Επέστρεψε στη Γαλλία, παντρεύτηκε απέκτησε δύο παιδιά (Ραούλ και Ελίζα) , αλλά τα φιλελληνικά της αισθήματα την ξανάφεραν πίσω.

Διέμενε στην οδό Αμαλίας 34, ( τα καλοκαίρια στην Κηφισιά), με το τεράστιο σαλόνι όπου συγκέντρωνε σε χοροεσπερίδες βασιλείς, πρίγκιπες και αριστοκράτες της Αθήνας. Σε μια τέτοια χοροεσπερίδα του1903, απο παρεξήγηση, (ποιος θα χορέψει με μια όμορφη νεαρά), ο βουλευτής Δαραλέξης και ο ανθυπολοχαγός Θεοχάρης, μονομάχησαν στο… πεδίο της τιμής, στον Ποδονίφτη…Η Λουΐζα ήταν άνθρωπος που άνοιγε πολύ εύκολα το πορτοφόλι. Είχε στο αίμα της την φιλανθρωπία και την χορηγία. Πρωτοστάτησε σε εράνους προσφέροντας πολλά χρήματα για το Άσυλο Ανιάτων, για τα θύματα του Μακεδονικού αγώνα και των βουλγαρικών ωμοτήτων, ενώ ταξίδεψε στις Σέρρες συνοδεύοντας είδη πρώτης ανάγκης στους μαρτυρικούς κατοίκους.

Οργάνωσε φιλανθρωπικούς χορούς για να ενισχύσει φτωχούς και ορφανά, ενώ διέθεσε απλόχερα 50.000 δρχ. (τεράστιο ποσό το 1905) για την δημιουργία εργοστασίου κεντημάτων και εργοχείρων για τις άπορες κορασίδες, προσφέροντας μάλιστα και το οικόπεδο! Έδινε βραβεία σε απόρους αριστούχους μαθητές κι έκανε δωρεές στην Πολυκλινική, σε Συλλόγους και Συνδέσμους. Προσέφερε επίσης τεράστιο ποσό, υπέρ της εκκλησίας του Παναγίου Τάφου, μετά απο έκκληση του Πατριάρχου!
Πάντοτε γενναία στις χορηγίες, η Ριανκούρ δώρησε στο Νομισματικό Μουσείο μια σπουδαία συλλογή Βυζαντινών νομισμάτων. ΄Ηταν Γενάρης του 1908, όταν, ο εκ Μυκόνου διευθυντής του Μουσείου, Γιάννης Σβορώνος, μαθαίνει ότι η χήρα του ρώσου προξένου Τρογιάνσκι κατέχει σπουδαία συλλογή βυζαντινών νομισμάτων, τα 4/5 των οποίων σπάνια και προτίθεται να εκποιήσει.

Μη μπορώντας να βρει τα χρήματα που απαιτούσε η αγορά της συλλογής, αποτάθηκε στην πολύτιμη φίλη της Ελλάδος Ριανκούρ, που δε δίστασε να δείξει τη γενναιοδωρία της. Αγόρασε τη συλλογή που φέρει και σήμερα το όνομά της. Ετσι γνωρίσαμε τις μορφές των Βασιλέων που μας τις παρουσίαζαν φανταστικές και όμοιες κατά το πλείστον, ενώ στα νομίσματα ήταν επίσημα, αυθεντικά, χαραχθέντα απο ακριβή σχέδια των ανακτόρων. Η συλλογή περιλαμβάνει 192 χρυσά, 74 αργυρά και 264 χαλκά, Σκουφάτα και Κωνσταντινάτα . Παριστούν αυτοκράτορες, απο τον Μέγα Κωνσταντίνο, έως την Άλωση της Πόλης και βασιλείς της Νικαίας, της Θεσσαλονίκης και της Τραπεζούντος. Διακρίνονται οι μορφές των: Ιουστινιανού, Κωνσταντίνου και Ελένης, Ιουλιανού, Θεοδοσίου, Αρκαδίου, Μαρκιανού, Λέοντος, Φωκά, Ηρακλείου, Ειρήνης της Αθηναίας κ.ά

Η συλλογή καταρτίστηκε από τον Τρογιάνσκι όταν υπηρετούσε στην Ανατολή. ΄Ηταν βαθύς γνώστης της βυζαντινής νομισματικής και την προόριζε για την Αγία Πετρούπολη. Τα βυζαντινά νομίσματα γνώριζε η Ριανκούρ απο το σύγγραμμα του γάλλου βυζαντινολόγου Σαμπατιέν και η χαρά της για τη δωρεά υπήρξε πολύ μεγάλη! Το 1919 ο Δήμος Αθηναίων έδωσε τιμητικώς το όνομα της σε δρόμο των Αμπελοκήπων. Πέθανε στην Αθήνα στις 27-2-1941.

Ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου έγραψε στις 8-1-1903 για τους κατ’ επίφασιν και τους πραγματικούς φιλέλληνες : «… Η κόμησσα Ριανκούρ επέταξε τον κομητικό τίτλο, έκαμε τον υιόν της Ραούλ φαντάρο Έλληνα ( σ.σ. πήρε μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους ως υπαξιωματικός) έγινε Ελληνίς, παρακολουθεί την ελληνικήν ζωήν, τας εκδηλώσεις της και τας ανάγκας της Ελλάδος, όσον ολίγοι Έλληνες!» Η Ριανκούρ απέκτησε την ελληνική ιθαγένεια στις 30-11-1902 ορκισθείσα ενώπιον του νομάρχου ως ελληνίς και ενεγράφη στα Δημοτολόγια του Δήμου Αθηναίων, γνωρίζουσα απταίστως την ελληνική!

Βιβλιογραφία

• Δ. Γέροντας "Η βιογραφία μιας κόμησσας"
• Περιοδικό Αθηναϊκά τεύχος 85: "Λουίζα Ριανκούρ, η Γαλλίδα που λάτρεψε την Ελλάδα"
• Μ. Πικραμένου "Πεθαίνουμε εκεί που αγαπάμε"

Λουίζα Ριανκούρ.
1820, στην Ευρώπη κάνει την εμφάνισή της μια νέα λέξη με ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Ο Φιλελευθερισμός. Την επόμενη χρονιά είναι η χρονιά που ξεσπά η Ελληνική επανάσταση και στην Ευρώπη οι φωνές συμπαράστασης προς την εξεγερμένη Ελλάδα, τα αιτήματα και τα επιχειρήματα που δικαιολογούν την συμπάθεια και την υποστήριξη στον αγώνα των Ελλήνων προέρχονται αποκλειστικά σχεδόν από την μερίδα αυτή των πρώιμων φιλελευθέρων και ριζοσπαστών.

Οι λόγοι είναι σαφείς.

1. Η γέννηση του ευρωπαϊκού πολιτισμού οφείλεται στους προγόνους των νεοελλήνων οι οποίοι χρησιμοποιούσαν το ίδιο αλφάβητο και την ίδια γλώσσα με τους σημερινούς Έλληνες.

2. Οι Έλληνες είναι χριστιανοί που μάχονται σκληρά εναντίον των απίστων τούρκων. Αν η Ευρώπη δεν τους υποστηρίξει θα αφεθούν εγκαταλελειμμένοι στην αγριότητα και στο φονικό.

3. Η υποστήριξη στην επαναστατημένη Ελλάδα οδηγεί σε εμπορικές ευκαιρίες σε ολόκληρη τη μεσόγειο καθώς θα μειώνεται η επιρροή της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Η συντηρητική Ευρώπη όμως αντιδρά, διακυβεύεται η σχέση της ιεράς συμμαχίας με την Πύλη και η ελληνική επανάσταση θα είναι η θρυαλλίδα που θα ανατρέψει κάθε τι μέσα στα εύθραυστα εικονικά από εθνολογικής άποψης σύνορα της Ευρώπης.
Και όμως η υπάρχουν πολλοί φιλεύθεροι ριζοσπάστες που αγωνίζονται να κάνουν το ελληνικό πρόβλημα, πρόβλημα της Ευρώπης, όπως ο σερ Τζειμς Μάγκιντος που σε μια ομιλία του στη βουλή των Λόρδων στη Βρετανία αναφωνεί:
Ας μιλήσουμε για τα συμφέροντα της ελευθερίας. Τα αποκαλούν επαναστατικές φωνασκίες. Aς μιλήσουμε για τα συμφέροντα της θρησκείας, τα αποκαλούν υποκρισία του φανατισμού. Aν εμείς τολμήσουμε και εκφράσουμε τα συναισθήματα που οφείλουμε να αποδίδουμε στους μεγάλους διδασκάλους καθοδηγητές, κοσμήματα της ανθρωπότητας θα μας χλευάσουν ότι χρησιμοποιούμε τις κοινοτοπίες των σχολιαρόπαιδων! Εάν αποτολμήσουμε να χαιρετήσουμε την προοπτική ενός δεύτερου πολιτισμού της Ελλάδας και να προσδοκούμε με μεγάλη ευχαρίστηση μιαν άλλη Αθήνα που αναδύεται με νέες τέχνες και ευγλωττία ώστε να ανταγωνιστεί εάν είναι δυνατόν την προγονική της δόξα θα μας μεμφθούν και θα μας χλευάσουν. Σαν να είμαστε τα θύματα μιας ουτοπικής φιλοσοφίας σαν παραπλανημένοι οραματιστές που υπηρετούν ως στόχο έναν ανεφάρμοστο πολιτισμό και μια ανέφικτη πρόοδο.
Οι άνθρωποι αυτοί που είδαν μέσα από τον αγώνα της επαναστατημένης Ελλάδας την ευκαιρία να διασπαρθούν σε ολόκληρη την Ευρώπη οι φιλελεύθερες ιδέες για εθνικές εξεγέρσεις, για εθνική ανεξαρτησία και αυτοδιοίκηση των λαών της Ευρώπης είναι αυτοί που μπόλιασαν την ψυχή των φιλελλήνων, τους εμφύσησαν την αγάπη για μια ανεξάρτητη Ελλάδα, κάτω από ένα καθεστώς συνταγματικής ελευθερίας, ένα σύγχρονο δημοκρατικό πολίτευμα που να εμπεριέχει αστικές και πολιτικές ελευθερίες, απαλλαγμένο από τους επιβαρυμένους θεσμούς της μοναρχίας της αριστοκρατίας και τα εγκαθιδρυμένα νομικά συστήματα που εμπόδιζαν τα ευρωπαϊκά κράτη να υιοθετήσουν τους κώδικες του φιλελευθερισμού.
Ο στόχος του ελληνικού αγώνα για ανεξαρτησία δεν ήταν για τους φιλελευθέρους ριζοσπάστες αυτή καθαυτή και πάση θυσία η ανεξαρτησία, αλλά η ανεξαρτησία σαν μια ευκαιρία να εδραιωθεί μια διακυβέρνηση που θα εξασφάλιζε αστική και πολιτική ελευθερία και βέβαια συνταγματική δημοκρατία, το ρεαλιστικό σημείο εκκίνησης του φιλελευθερισμού.
Μέσα στις εκατοντάδες των ανθρώπων αυτών που διαποτίστηκαν από αυτό το πνεύμα αναγνωρίζουμε και τη μορφή της Λουίζας Ριανκούρ. Μια γυναίκα που ισορροπεί ανάμεσα στην αριστοκρατική της καταγωγή και στη βαθιά επιθυμία να υποστηρίξει έναν υψηλό σκοπό. Η γυναίκα για την οποία ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου έγραψε στις 8-1-1903 για τους κατ’ επίφασιν και τους πραγματικούς φιλέλληνες: «… Η κόμησσα Ριανκούρ επέταξε τον κομητικό τίτλο, έκαμε τον υιόν της Ραούλ φαντάρο Έλληνα έγινε Ελληνίς, παρακολουθεί την ελληνικήν ζωήν, τας εκδηλώσεις της και τας ανάγκας της Ελλάδος, όσον ολίγοι Έλληνες!»
Η βιογραφία της σε πολλούς άγνωστη καθόσον τα στοιχεία είναι λιγοστά θα ξεδιπλώσει την ισχυρή αυτή προσωπικότητα που προσέφερε σχεδόν τα πάντα και κέρδισε μετά θάνατον, ένα μικρό δρομάκι στην ομώνυμη οδό των Αμπελοκήπων.