Πηγή:https://www.ianos.gr/magazine/efige-apo-ti-zoi-i-zografos-kai-siggrafeas-nelli-andrikopoulou.html
Πέθανε, σε ηλικία 93 ετών η συγγραφέας και ζωγράφος Νέλλη Ανδρικοπούλου, πρώτη σύζυγος του Νίκου Εγγονόπουλου.
Γεννήθηκε το 1921 στην Κωνσταντινούπολη, και το 1936 η οικογένειά της μετακόμισε στην Ελλάδα. Το 1939 γράφτηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, και το 1943 μπήκε στο εργαστήριο του Μιχάλη Τόμπρου, προκειμένου να σπουδάσει γλυπτική. Τα Χριστούγεννα του 1945 σαλπάρισε –μαζί με αρκετούς άλλους– με το θρυλικό λίμπερτυ «Ματαρόα», και έμεινε στο Παρίσι σπουδάζοντας γλυπτική με δάσκαλο τον Όσσιπ Ζάντκιν. Εκεί, τον Μάιο του 1947, εξέθεσε στην Πανεπιστημιούπολη γλυπτικά και ζωγραφικά της έργα, μαζί με άλλους Έλληνες υποτρόφους, όπως ο Κώστας Κουλεντιανός και ο Μέμος Μακρής. Το ’47, ωστόσο, οικογενειακά προβλήματα την έφεραν, προσωρινά υποτίθεται, στην Αθήνα ξανά. «Η ματαίωση της ζωής και της καλλιτεχνικής μου πορείας στο Παρίσι ήταν για μένα τέτοια συμφορά που δεν σκέφτηκα καν να ζητήσω από κανέναν να μου φέρει πίσω τα έργα και τα ρούχα μου – τι σημασία είχαν πια;»
Το 1949 έγινε μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας «Αρμός». Εκεί μαθήτευσε δίπλα στους καλλιτέχνες του «Αρμού» (τον Γιάννη Μόραλη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Νικόλαο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Νίκο Νικολάου, τη Ναταλία Μελά, τον Μίνω Αργυράκη κ.ά.). Έλαβε μέρος –με ζωγραφικά έργα και σχέδια– στην έκθεση της ομάδας, στο Ζάππειο, τον Δεκέμβριο του 1949, καθώς και στην έκθεση που πραγματοποίησε ο «Αρμός» στη Θεσσαλονίκη, τον Μάιο του 1950.
Η γνωριμία της, εκείνη την περίοδο, με τον Εγγονόπουλο θ’ αποτελέσει καίρια τομή στη ζωή της. Ο γάμος τους έγινε τον Μάρτιο του ’50, έπειτα από αρραβώνα τριών μόλις μηνών, και η ίδια, σε μια συνέντευξή της, δήλωνε: «Στην πραγματικότητα, μες στο σπίτι γνωριστήκαμε. Κι από το γαμήλιο ταξίδι, ήδη, φάνηκε πως δεν θα τα πάμε καλά... Τον θαύμαζα, τον σεβόμουν, τον αγαπούσα... Όμως ο Εγγονόπουλος είχε τέτοια ανασφάλεια που με ήθελε διαρκώς δίπλα του, δεν μου επέτρεπε να πάω μόνη μου πουθενά... Ούτε μου ανοιγότανε, ούτε μου ζητούσε να του ανοιχτώ. Πώς μπορείς να συνυπάρξεις έτσι; Κι όμως, πίστευα πως η αντοχή μου θα ’ναι ανεξάντλητη, πως δεν θα χωρίσουμε ποτέ».
Τέσσερα χρόνια αργότερα, το «ασφυκτικό τετ-α-τετ» με τον «ιδιοφυή αλλά εξοντωτικό» Εγγονόπουλο έλαβε τέλος. Στο μεσοδιάστημα η Ανδρικοπούλου δούλεψε πλάι του εντατικά για τη δημιουργία δεκαεπτά μεγάλων εικόνων του Αγίου Σπυρίδωνα της Νέας Υόρκης, αλλά το στρίμωγμά της στο «καλούπι» της βυζαντινής τεχνοτροπίας, όσο πολύτιμο κι αν ήταν, υπήρξε και ολέθριο, καθώς η ίδια μπλοκαρίστηκε ζωγραφικά.
Διαζευγμένη και μητέρα ενός γιου που έπρεπε μόνη να αναθρέψει, η Νέλλη Ανδρικοπούλου βάλθηκε να αξιοποιήσει τα γερμανικά και τα γαλλικά που γνώριζε άριστα κι από κει που ζούσε περιορισμένη και έξω απ’τον κόσμο, «εκσφενδονίστηκε» στους πέντε ανέμους, ταξιδεύοντας ως ξεναγός σε ολόκληρη την υφήλιο. Υπήρξε, λοιπόν, μία από τις πρώτες ξεναγούς της Ελλάδας, ενώ από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ξεκίνησε το πλούσιο μεταφραστικό και λογοτεχνικό της έργο, με τα βιβλία της να έχουν περισσότερο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Μετέφρασε Χαίλντερλιν, Φόρστερ, Τσέλαν και Μπένγιαμιν, ενώ δημοσίευσε τα βιβλία «Επί τα ίχνη του Νίκου Εγγονόπουλου» (Ποταμός, 2003), «Νοοπαίγνια» (Άγρα, 2006), και «Το ταξίδι του Ματαρόα» (Εστία, 2007).
«Όσο κι αν ακούγεται παράξενο, πριν γίνω ζωγράφος στον ξύπνιο μου,
υπήρξα ζωγράφος στον ύπνο μου!
Στην Πόλη, όπου γεννήθηκα,
το παιδικό μου όνειρο με μετέφερε μια νύχτα στο κέντρο μιας στενόμακρης αίθουσας,
τους τοίχους της οποίας στόλιζαν ζωγραφιές μου.
Όρθια εκεί, στεκόμουν πολύ συγκινημένη.
Ξάφνου πάγωσα· ίσως να είχα ξεσκεπαστεί...»
«Πώς θα ’ταν τάχα η ζωή μου, ως μία ακόμα κάπως δόκιμη ζωγράφος,
την εποχή που οι άνθρωποι πάσχιζαν μόνο για το καθημερινό,
που δεν υπήρχε αγορά τέχνης,
που ούτε ένας Τσαρούχης δεν κατάφερνε να βγάζει το ψωμί του στην Ελλάδα;
Κι όμως, οι ουσιαστικές ματαιώσεις κωφεύουν στις απαιτήσεις της ζωής μας
κι αδιαφορούν για τα καπρίτσια της Ιστορίας.
Είτε αυτό είναι σωστό είτε όχι, μας ακολουθούν ως εμμονές και στα κρυφά μας βασανίζουν».
Πέθανε, σε ηλικία 93 ετών η συγγραφέας και ζωγράφος Νέλλη Ανδρικοπούλου, πρώτη σύζυγος του Νίκου Εγγονόπουλου.
Γεννήθηκε το 1921 στην Κωνσταντινούπολη, και το 1936 η οικογένειά της μετακόμισε στην Ελλάδα. Το 1939 γράφτηκε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, και το 1943 μπήκε στο εργαστήριο του Μιχάλη Τόμπρου, προκειμένου να σπουδάσει γλυπτική. Τα Χριστούγεννα του 1945 σαλπάρισε –μαζί με αρκετούς άλλους– με το θρυλικό λίμπερτυ «Ματαρόα», και έμεινε στο Παρίσι σπουδάζοντας γλυπτική με δάσκαλο τον Όσσιπ Ζάντκιν. Εκεί, τον Μάιο του 1947, εξέθεσε στην Πανεπιστημιούπολη γλυπτικά και ζωγραφικά της έργα, μαζί με άλλους Έλληνες υποτρόφους, όπως ο Κώστας Κουλεντιανός και ο Μέμος Μακρής. Το ’47, ωστόσο, οικογενειακά προβλήματα την έφεραν, προσωρινά υποτίθεται, στην Αθήνα ξανά. «Η ματαίωση της ζωής και της καλλιτεχνικής μου πορείας στο Παρίσι ήταν για μένα τέτοια συμφορά που δεν σκέφτηκα καν να ζητήσω από κανέναν να μου φέρει πίσω τα έργα και τα ρούχα μου – τι σημασία είχαν πια;»
Το 1949 έγινε μέλος της καλλιτεχνικής ομάδας «Αρμός». Εκεί μαθήτευσε δίπλα στους καλλιτέχνες του «Αρμού» (τον Γιάννη Μόραλη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Νικόλαο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, τον Νίκο Νικολάου, τη Ναταλία Μελά, τον Μίνω Αργυράκη κ.ά.). Έλαβε μέρος –με ζωγραφικά έργα και σχέδια– στην έκθεση της ομάδας, στο Ζάππειο, τον Δεκέμβριο του 1949, καθώς και στην έκθεση που πραγματοποίησε ο «Αρμός» στη Θεσσαλονίκη, τον Μάιο του 1950.
Η γνωριμία της, εκείνη την περίοδο, με τον Εγγονόπουλο θ’ αποτελέσει καίρια τομή στη ζωή της. Ο γάμος τους έγινε τον Μάρτιο του ’50, έπειτα από αρραβώνα τριών μόλις μηνών, και η ίδια, σε μια συνέντευξή της, δήλωνε: «Στην πραγματικότητα, μες στο σπίτι γνωριστήκαμε. Κι από το γαμήλιο ταξίδι, ήδη, φάνηκε πως δεν θα τα πάμε καλά... Τον θαύμαζα, τον σεβόμουν, τον αγαπούσα... Όμως ο Εγγονόπουλος είχε τέτοια ανασφάλεια που με ήθελε διαρκώς δίπλα του, δεν μου επέτρεπε να πάω μόνη μου πουθενά... Ούτε μου ανοιγότανε, ούτε μου ζητούσε να του ανοιχτώ. Πώς μπορείς να συνυπάρξεις έτσι; Κι όμως, πίστευα πως η αντοχή μου θα ’ναι ανεξάντλητη, πως δεν θα χωρίσουμε ποτέ».
Τέσσερα χρόνια αργότερα, το «ασφυκτικό τετ-α-τετ» με τον «ιδιοφυή αλλά εξοντωτικό» Εγγονόπουλο έλαβε τέλος. Στο μεσοδιάστημα η Ανδρικοπούλου δούλεψε πλάι του εντατικά για τη δημιουργία δεκαεπτά μεγάλων εικόνων του Αγίου Σπυρίδωνα της Νέας Υόρκης, αλλά το στρίμωγμά της στο «καλούπι» της βυζαντινής τεχνοτροπίας, όσο πολύτιμο κι αν ήταν, υπήρξε και ολέθριο, καθώς η ίδια μπλοκαρίστηκε ζωγραφικά.
Διαζευγμένη και μητέρα ενός γιου που έπρεπε μόνη να αναθρέψει, η Νέλλη Ανδρικοπούλου βάλθηκε να αξιοποιήσει τα γερμανικά και τα γαλλικά που γνώριζε άριστα κι από κει που ζούσε περιορισμένη και έξω απ’τον κόσμο, «εκσφενδονίστηκε» στους πέντε ανέμους, ταξιδεύοντας ως ξεναγός σε ολόκληρη την υφήλιο. Υπήρξε, λοιπόν, μία από τις πρώτες ξεναγούς της Ελλάδας, ενώ από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ξεκίνησε το πλούσιο μεταφραστικό και λογοτεχνικό της έργο, με τα βιβλία της να έχουν περισσότερο αυτοβιογραφικό χαρακτήρα. Μετέφρασε Χαίλντερλιν, Φόρστερ, Τσέλαν και Μπένγιαμιν, ενώ δημοσίευσε τα βιβλία «Επί τα ίχνη του Νίκου Εγγονόπουλου» (Ποταμός, 2003), «Νοοπαίγνια» (Άγρα, 2006), και «Το ταξίδι του Ματαρόα» (Εστία, 2007).
«Όσο κι αν ακούγεται παράξενο, πριν γίνω ζωγράφος στον ξύπνιο μου,
υπήρξα ζωγράφος στον ύπνο μου!
Στην Πόλη, όπου γεννήθηκα,
το παιδικό μου όνειρο με μετέφερε μια νύχτα στο κέντρο μιας στενόμακρης αίθουσας,
τους τοίχους της οποίας στόλιζαν ζωγραφιές μου.
Όρθια εκεί, στεκόμουν πολύ συγκινημένη.
Ξάφνου πάγωσα· ίσως να είχα ξεσκεπαστεί...»
«Πώς θα ’ταν τάχα η ζωή μου, ως μία ακόμα κάπως δόκιμη ζωγράφος,
την εποχή που οι άνθρωποι πάσχιζαν μόνο για το καθημερινό,
που δεν υπήρχε αγορά τέχνης,
που ούτε ένας Τσαρούχης δεν κατάφερνε να βγάζει το ψωμί του στην Ελλάδα;
Κι όμως, οι ουσιαστικές ματαιώσεις κωφεύουν στις απαιτήσεις της ζωής μας
κι αδιαφορούν για τα καπρίτσια της Ιστορίας.
Είτε αυτό είναι σωστό είτε όχι, μας ακολουθούν ως εμμονές και στα κρυφά μας βασανίζουν».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου