Παρασκευή 2 Οκτωβρίου 2026
Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026
Nieuta Teitelbaum
Η Νιούτα Ταϊτέλμπαουμ (31 Οκτωβρίου 1917 – Ιούλιος 1943) ήταν Εβραία μαχήτρια της αντίστασης στη Βαρσοβία της Πολωνίας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου .
Η Νιούτα Ταϊτελμπάουμ γεννήθηκε ως Ρίφκα Ταϊτελμπάουμ στις 31 Οκτωβρίου 1917 στο Λοντζ . Ο πατέρας της ήταν ο Ίτσεκ Μάγιερ Ταϊτελμπάουμ, ιδιοκτήτης εργοστασίου. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ήταν αγγελιαφόρος για την Εβραϊκή Οργάνωση Μάχης και την Κομμουνιστική Gwardia Ludowa (GL). Επίσης, έκανε λαθρεμπόριο όπλων και ανθρώπων. Ως μαχήτρια της αντίστασης, ήταν «γνωστή για το ότι πλέκει τα μαλλιά της, ντύνεται ως Πολωνή χωριατοπούλα και μπαίνει μεταμφιεσμένη σε σπίτια και γραφεία για να σκοτώσει Ναζί». Το 1943, η Τάιτελμπαουμ πυροβόλησε πέντε Ναζί στρατιώτες σε μία ημέρα. Καταζητούνταν από την Γκεστάπο , η οποία επέβαλε αμοιβή 150.000 ζλότι για το κεφάλι της. Ήταν μέλος της « Spetzgruppe » (ειδικής μονάδας) που βομβάρδισε έναν κινηματογράφο όπου σύχναζαν Ναζί στρατιώτες στη Βαρσοβία στις 17 Ιανουαρίου 1943. Η Ταϊτελμπάουμ συνελήφθη από τους Ναζί στις 19 Ιουλίου 1943, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε.
Η ιστορία της Tajtelbaum αφηγήθηκε το βιβλίο του 2021 με τίτλο «Το Φως των Ημερών: Η Ανείπωτη Ιστορία των Γυναικών Αγωνιστριών της Αντίστασης στα Γκέτο του Χίτλερ» της Judy Batalion .
Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026
Françoise Sagan
Η Φρανσουάζ Σαγκάν (Françoise Sagan ; γεννημένη ως Françoise Quoirez ; 21 Ιουνίου 1935 – 24 Σεπτεμβρίου 2004) ήταν Γαλλίδα μυθιστοριογράφος, σεναριογράφος και θεατρική συγγραφέας. Ήταν γνωστή για έργα με ισχυρά ρομαντικά θέματα, στο οποία συμπεριλαμβάνονταν πλούσιοι και απογοητευμένοι χαρακτήρες της υψηλής κοινωνίας. Το γνωστότερο μυθιστόρημά της είναι το πρώτο της μυθιστόρημα Καλημέρα Θλίψη (1954), το οποίο έγραψε όταν ήταν έφηβη.
Βιογραφία
Πρώτα χρόνια και καριέρα
Η Σαγκάν γεννήθηκε στις 21 Ιουνίου 1935 στο Καγιάρκ και πέρασε την πρώιμη παιδική της ηλικία στο νομό Λοτ, περιτριγυρισμένη από ζώα, ένα πάθος που διατήρησε καθ'όλη την διάρκεια της ζωής της. Με το ψευδώνυμο 'Kiki', ήταν το μικρότερο παιδί μιας οικογένειας της υψηλής κοινωνίας – ο πατέρας της ήταν παραγωγός και σκηνοθέτης και η μητέρα της ήταν κόρη γαιοκτημόνων.
Η οικογένεια πέρασε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (1939–45) αρχικά στο Ντωφινέ και έπειτα στο Βερκόρ. Η πατρική προγιαγιά της ήταν Ρωσίδα από την Αγία Πετρούπολη. Η οικογένεια διατηρούσε ένα σπίτι στο δημοφιλές 17ο διαμέρισμα του Παρισιού, στο οποίο επέστρεψαν μετά τον πόλεμο. Η Σαγκάν αποβλήθηκε από το πρώτο σχολείο επειδή "δεν διέθετε βαθιά πνευματικότητα". Αποβλήθηκε από το σχολείο Louise-de-Bettignies επειδή είχε στην κατοχή της "μια προτομή του Μολιέρου με ένα στρινγκ". Έλαβε το απολυτήριό της με την δεύτερη προσπάθεια και έγινε αποδεκτή στην Σορβόννη το φθινόπωρο 1952. Ήταν μια αδιάφορη φοιτήτρια και δεν αποφοίτησε ποτέ.
Επέλεξε το ψευδώνυμο "Σαγκάν" από έναν λογοτεχνικό χαρακτήρα (Πριγκίπισσα Σαγκάν από το έργο Αναζητώντας τον Χαμένο Χρόνο του Προυστ). Το πρώτο μυθιστόρημα της Σαγκάν, Καλημέρα θλίψη, δημοσιεύτηκε το 1954, όταν ήταν 18 ετών. Έγινε αμέσως διεθνής επιτυχία. Το μυθιστόρημα αναφέρεται στην ζωή της δεκαεφτάχρονης Σεσίλ που διάγει μια ζωή καθοδηγούμενη από την απόλαυση και στην σχέση της με το αγόρι της και τον αργόσχολο μοιχό πατέρα της.
Οι χαρακτήρες της Σαγκάν, που έγιναν πρότυπα για τους απογοητευμένους έφηβους, μοιάζουν εν μέρει με τους χαρακτήρες του Τζερόμ Ντέιβιντ Σάλιντζερ. Κατά την διάρκεια της λογοτεχνικής καριέρας της που διήρκεσε μέχρι το 1998, η Σαγκάν παρήγαγε δεκάδες έργα, πολλά από τα οποία έχουν μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Διατήρησε το αυστηρό στυλ του γαλλικού ψυχολογικού μυθιστορήματος, παρόλο που το νέο κύμα ήταν στην μόδα. Οι συζητήσεις μεταξύ των χαρακτήρων της θεωρείται συχνά ότι περιλαμβάνουν υπαρξιακά ζητήματα. Παράλληλα με μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και μια αυτοβιογραφία, έγραψε στίχους για τραγούδια και σενάρια για ταινίες.
Την δεκαετία του 1960, η Σαγκάν αφιερώθηκε στα θεατρικά έργα τα οποία, παρόλο που διέθεταν εξαιρετικούς διαλόγους, έλαβαν μέτρια επιτυχία. Αργότερα επικεντρώθηκε στην καριέρα της ως μυθιστοριογράφος.
Προσωπική ζωή
Η Σαγκάν παντρεύτηκε δυο φορές. Στις 13 Μαρτίου 1958, παντρεύτηκε τον πρώτο σύζυγό της, τον Guy Schoeller, εκδότη στην Hachette, που ήταν 20 χρόνια μεγαλύτερός της. Το ζευγάρι πήρε διαζύγιο τον Ιούνιο 1960. Το 1962, παντρεύτηκε τον Bob Westhof, έναν νεαρό Αμερικανό πλέιμποι που ήθελε να γίνει κεραμοποιός. Το ζευγάρι χώρισε το 1963 ; ο γιος τους Denis Westhoff γεννήθηκε τον Ιούνιο 1962. Έπειτα είχε μια μακροχρόνια σχέση με την σχεδιάστρια μόδας Peggy Roche. Είχε επίσης έναν άνδρα εραστή, τον Bernard Frank, έναν παντρεμένο δοκιμιογράφο που είχε εμμονή με το διάβασμα και το φαγητό. Ξεκίνησε μια μακροχρόνια σχέση με τη Γαλλίδα εκδότρια του Playboy Annick Geille, μετά την συνέντευξη που έδωσε η Σαγκάν στο ίδιο περιοδικό.
Το 2010, ο γιος της Denis δημιούργησε το Βραβείο Φρανσουάζ Σαγκάν.
Μυθιστορήματα
- Bonjour Tristesse (Καλημέρα θλίψη) 1954
- Un certain sourire (1955, A Certain Smile, translated 1956)
- Dans un mois, dans un an (1957, Those Without Shadows, translated by Frances Frenaye, 1957)
- Aimez-vous Brahms? (1959, translated 1960)
- Les merveilleux nuages (1961, Wonderful Clouds, translated 1961)
- La chamade (1965, translated 1966 as La Chamade; newly translated 2009 as That Mad Ache)
- Le garde du cœur (1968, The Heart-Keeper, translated 1968)
- Un peu de soleil dans l'eau froide (1969, Sunlight on Cold Water, translated 1971)
- Des bleus à l'âme (1972, Scars on the Soul, translated 1974)
- Un profil perdu (1974, Lost Profile, translated 1976)
- Le lit défait (1977, The Unmade Bed, translated 1978)
- Le chien couchant (1980, Salad Days, translated 1984)
- La femme fardée (1981, The Painted Lady, translated 1983)
- Un orage immobile (1983, The Still Storm, translated 1984)
- De guerre lasse (1985, Engagements of the Heart, translated 1987)
- Un sang d'aquarelle (1987, Painting in Blood, translated 1991)
- La laisse (1989, The Leash, translated 1991)
- Les faux-fuyants (1991, Evasion, translated 1993)
- Un chagrin de passage (1994, A Fleeting Sorrow, translated 1995)
- Le miroir égaré (1996)
- Les Quatre coins du coeur, Paris, Plon, 2019
Συλλογές με μικρές ιστορίες
- Des yeux de soie (1975, Silken Eyes, translated 1977)
- Musiques de scène (1981, Incidental Music, translated 1983)
- La maison de Raquel Vega (1985)
Θεατρικά έργα
- Château en Suède (Château in Sweden) (1960)
- Les violons parfois (1961)
- La robe mauve de Valentine (1963)
- Bonheur, impair et passe (1964)
- L'écharde (1966)
- Le cheval évanoui (1966)
- Un piano dans l'herbe (1970)
- Il fait beau jour et nuit (1978)
- L'excès contraire (1987)
Αυτοβιογραφικά έργα
- Toxique (1964, journal, translated 1965)
- Réponses (1975, Night Bird: Conversations with Françoise Sagan, translated 1980)
- Avec mon meilleur souvenir (1984, With Fondest Regards, translated 1985)
- Au marbre: chroniques retrovées 1952–1962 (1988, chronicles)
- Répliques (1992, interviews)
- ...Et toute ma sympathie (1993, a sequel to Avec mon meilleur souvenir)
- Derrière l'épaule (1998, autobiography)
Published posthumously by L'Herne:
- Bonjour New-York (2007)
- Un certain regard (2008, compilation of material from Réponses and Répliques)
- Maisons louées (2008)
- Le régal des chacals (2008)
- Au cinéma (2008)
- De très bons livres (2008)
- La petite robe noire (2008)
- Lettre de Suisse (2008)
Βιογραφικά έργα
- Brigitte Bardot (1975)
- Sarah Bernhardt, ou le rire incassable (1987, Dear Sarah Bernhardt, translated 1988)
Επιλεγμένη φιλμογραφία
- Bonjour Tristesse, directed by Otto Preminger (1958, based on the novel Bonjour Tristesse)
- A Certain Smile, directed by Jean Negulesco (1958, based on the novel A Certain Smile)
- Love Play, directed by François Moreuil and Fabien Collin (1961, based on the short story La Récréation)
- Goodbye Again, directed by Anatole Litvak (1961, based on the novel Aimez-vous Brahms?)
- Nutty, Naughty Chateau, directed by Roger Vadim (1963, based on the play Château en Suède)
- La Chamade, directed by Alain Cavalier (1968, based on the novel La Chamade)
- Un peu de soleil dans l'eau froide, directed by Jacques Deray (1971, based on the novel Un peu de soleil dans l'eau froide)
- Les Fougères bleues, directed by Françoise Sagan (1977, TV film, based on the short story Des yeux de soie)
- Bonheur, impair et passe, directed by Roger Vadim (1977, TV film, based on the play Bonheur, impair et passe)
- De guerre lasse, directed by Robert Enrico (1987, based on the novel De guerre lasse)
- La Femme fardée, directed by José Pinheiro (1990, based on the novel La Femme fardée)
- Château en Suède (2008 film)|, directed by Josée Dayan (2008, TV film, based on the play Château en Suède)
Σενάρια
- Landru, directed by Claude Chabrol (1963)
- The Ball of Count Orgel, directed by Marc Allégret (1970)
Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026
Μάργκαρετ Αλεξίου
Η Μάργκαρετ Αλεξίου (Margaret "Meg" Alexiou, 1939 – 16 Σεπτεμβρίου 2026) ήταν διακεκριμένη Βρετανίδα νεοελληνίστρια, βυζαντινολόγος και συγκριτολόγος. Υπήρξε Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικών Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, κατέχοντας την περίφανη Έδρα «Γιώργος Σεφέρης» από το 1986 έως το 2001, όπου εκπαίδευσε γενιές μελετητών και σφράγισε την πορεία των ελληνικών σπουδών στο εξωτερικό.
Γεννήθηκε στο Μπέρμιγχαμ και ήταν κόρη του σπουδαίου Βρετανού κλασικού φιλόλογου και μαρξιστή Τζωρτζ Τόμσον (George Thomson). Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, από όπου έλαβε και το διδακτορικό της. Παντρεύτηκε τον Έλληνα φιλόλογο, ακαδημαϊκό και συγγραφέα Χρήστο Αλεξίου. Πριν αναλάβει καθήκοντα στο Χάρβαρντ (διαδεχόμενη τον Γιώργο Σαββίδη), δίδαξε Βυζαντινή και Νεοελληνική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ από το 1964 έως το 1985.
- «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση» (The Ritual Lament in Greek Tradition, 1974): Θεωρείται το εμβληματικό και κλασικό της έργο. Μέσα από αυτό, μελέτησε τη διαχρονική εξέλιξη, τις ποιητικές φόρμες και τις τελετουργίες του πένθους στην Ελλάδα από την αρχαιότητα μέχρι τους νεότερους χρόνους. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από το Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ).
- «Μετά την Αρχαιότητα: Ελληνική Γλώσσα, Μύθος και Μεταφορά» (After Antiquity: Greek Language, Myth and Metaphor, 2002): Μια ρηξικέλευθη μελέτη πάνω στη λογοτεχνία, τη μυθολογία και τις μεταφορικές δομές της ελληνικής γλώσσας.
Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου 2026
Ελένη Προκοπίου
Η Ελένη Προκοπίου (Αθήνα, 1939 - Αθήνα, 27 Σεπτεμβρίου 2026) ήταν Ελληνίδα ηθοποιός, χορεύτρια και χορογράφος.
Βιογραφία
Έγινε γνωστή από τη συμμετοχή της σε κινηματογραφικές ταινίες του παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου. Από το 1960, που έκανε ντεμπούτο στον κινηματογράφο, μέχρι το 1972, έλαβε μέρος σε συνολικά 23 ταινίες. Σε πολλές από αυτές είχε πρωταγωνιστικό ρόλο, κυρίως όταν ο ρόλος της απαιτούσε και χορό, αφού υπήρξε χορεύτρια και είχε η ίδια την επιμέλεια των χορογραφιών της σε κάποιες ταινίες. Σπούδασε χορό, από τα έξι της χρόνια, μαζί με τη Μάρθα Καραγιάννη, στη Σχολή Χορού της Λουκίας Σακελλαρίου - Κωτσοπούλου, η οποία είχε φτιάξει δική της σχολή στο Ωδείο Αθηνών. Μαζί με τη Μάρθα Καραγιάννη και σαν παιδιά συμμετείχαν σε παραστάσεις στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Αποφοίτησαν προς τα τέλη της δεκαετίας του '50. Αποτέλεσε χορευτικό ντουέτο με τον Βαγγέλη Σειληνό, τόσο στο θέατρο όσο και στον κινηματογράφο. Από το 1960 μέχρι το 1965 το εν λόγω ντουέτο (Σειληνός-Προκοπίου) συμμετείχε στα χορευτικά των περισσότερων επιθεωρησιακών θεάτρων της πρωτεύουσας. Επίσης αποτέλεσε κινηματογραφικό ζευγάρι με τον Γιώργο Πάντζα, καθώς έπαιξαν μαζί σε πέντε ταινίες.
Καριέρα
Πρωταγωνίστησε σε κάθε είδους ταινία, σε μιούζικαλ, σε κωμωδίες και σε δράματα. Στα πρώτα βήματα της σταδιοδρομίας της, εμφανιζόταν μόνο σαν χορεύτρια, στο θέατρο και τον κινηματογράφο, στον οποίο είχε παρουσία σε τρεις ταινίες με χορευτικό ρόλο, συγκεκριμένα: Το ραντεβού της Κυριακής (1960), Η Αθήνα τη νύχτα (1962) και Προδομένη αγάπη (1962).
Έπειτα είχε έναν ρόλο στην ταινία του Νίκου Κούνδουρου Μικρές Αφροδίτες (1963), μια ταινία που γνώρισε διεθνή επιτυχία, ακολούθησε Ο εμίρης και ο κακομοίρης (1964), στην οποία υποδύθηκε την Γκιουλινάρ, μια πανέμορφη ανατολίτισσα πριγκίπισσα κάποιου εμιράτου. Στη συνέχεια Το πρόσωπο της ημέρας (1965) και το Ραντεβού στον αέρα (1965), όπου είχε ρόλο και ως χορεύτρια και ως ηθοποιός και έτσι γίνεται μέλος της οικογένειας της Φίνος Φιλμ. Ακολουθεί το Και οι…14 ήταν υπέροχοι! (1965).
Το 1966 είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους σε πέντε ταινίες, συγκεκριμένα: Παράνομοι πόθοι (Φίνος Φιλμ), Το συρτάκι της αμαρτίας, Πέντε χιλιάδες ψέματα (Φίνος Φιλμ), Οι κυρίες της αυλής (Φίνος Φιλμ, κλασική θεωρείται πλέον η σκηνή με τα νερά της χαλασμένης βρύσης, μαζί με τον Κώστα Πρέκα) και Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος (1966).
Τα επόμενα χρόνια πρωταγωνίστησε σε ταινίες χαμηλότερου προϋπολογισμού, στις οποίες είχαν ρόλους ο Νίκος Σταυρίδης, ο Τάσος Γιαννόπουλος, ο Φραγκίσκος Μανέλλης, η Τζένη Ρουσσέα, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο Αλέκος Τζανετάκος, ο Νίκος Δαδινόπουλος, ο Νίκος Ρίζος, ο Σωτήρης Μουστάκας, κ.ά., συγκεκριμένα: Ο γαμπρός μου ο προικοθήρας (1967), Μίνι φούστα και καράτε (1967), Ορκίζομαι είμαι αθώα (1968), Ο μπούφος (1968), Ένας ιππότης με τσαρούχια (1968), Ο Σταύρος είναι πονηρός (1970), Ομορφόπαιδα (1971), Ο παραγιός μου ο ραλίστας (1971), Δάκρυα για έναν αλήτη (1971). Η τελευταία της ταινία (Φίνος Φιλμ) ήταν Το κοροϊδάκι της πριγκιπέσσας (1972), στην οποία υποδύθηκε μία αφελή ηθοποιό και χορεύτρια. Στην εν λόγω ταινία είχε μερικά περιττά κιλά, καθώς ήταν ήδη παντρεμένη και δύο μηνών έγκυος, ενώ υποβαλλόταν και σε ορμονοθεραπεία διότι είχε προβλήματα με την εγκυμοσύνη της. Όλα αυτά τα χρόνια εμφανιζόταν ανελλιπώς στο θέατρο. Ντεμπούτο στο θεατρικό σανίδι, έκανε ως χορεύτρια, σε ηλικία 14 ετών στο θέατρο Ολύμπια Πειραιώς ως παρτενέρ του διάσημου χορευτή της εποχής, του Δημήτρη Ιβάνωφ.
Αποχώρηση
Μετά τον γάμο της, στις αρχές της δεκαετίας του '70, με τον επιχειρηματία στον χώρο του επίπλου Αντώνη Συρίγο, αποχώρησε οριστικά από τα καλλιτεχνικά δρώμενα. Με τον μετέπειτα σύζυγό της γνωρίστηκαν στα γυρίσματα ταινιών. Από αυτόν τον γάμο απέκτησε μια κόρη, την Ειρήνη.
Θάνατος
Απεβίωσε στις 27 Σεπτεμβρίου 2026, σε ηλικία 87 ετών.
Φιλμογραφία
| Έτος | Τίτλος | Ρόλος |
|---|---|---|
| 1960 | Το ραντεβού της Κυριακής | χορεύτρια |
| 1962 | Προδομένη αγάπη | |
| Η Αθήνα τη νύχτα | ||
| 1963 | Μικρές Αφροδίτες | Άρτα |
| 1964 | Ο εμίρης και ο κακομοίρης | Γκιουλινάρ |
| 1965 | Το πρόσωπο της ημέρας | Λόλα Πολίτη |
| Και οι…14 ήταν υπέροχοι! | Λιλή | |
| 1966 | Ραντεβού στον αέρα | Μαίρη Σταθάτου |
| Παράνομοι πόθοι | Ελένη | |
| Οι κυρίες της αυλής | Νίτσα | |
| 5.000 ψέμματα | φιλενάδα Παυλάκη | |
| Το συρτάκι της αμαρτίας | Μάρω Σταύρου | |
| Αγάπη που δεν σβήνει ο χρόνος | Μαρίνα | |
| 1967 | Μίνι φούστα και καράτε | Τερέζα Κόλαρη |
| Ο γαμπρός μου ο προικοθήρας | Ελευθερία | |
| 1968 | Ο μπούφος | Τζίλι Ραλάτου |
| Ορκίζομαι είμαι αθώα | Μαρίνα Μαντά | |
| Ένας ιππότης με τσαρούχια | Μαργαρίτα | |
| 1970 | Ο Σταύρος είναι πονηρός | Νταίζη Φωκά |
| 1971 | Τα ομορφόπαιδα | Σόφη |
| Δάκρυα για έναν αλήτη | Άννα | |
| Ο παραγιός μου ο ραλίστας | Ελένη | |
| 1972 | Το κοροϊδάκι της πριγκηπέσσας | Ελένη |