Φιλιώ Χαϊδεμένου

Πηγή:http://www.ethnos.gr/koinonia/arthro/efyge_sta_108_tis_xronia_h_giagia_filio-113302/

Η Φιλιώ Χαϊδεμένου γεννήθηκε το 1899 στα Βουρλά της Μικράς Ασίας. Στη Μικρασιατική Καταστροφή έχασε τον πατέρα και τα αδέλφια της, η ίδια ωστόσο έφτασε στον Πειραιά περνώντας διά πυρός και σιδήρου.

Λίγο πριν και κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου μετακινούνταν συνεχώς από την Αθήνα στην Κοζάνη και αντίστροφα προσπαθώντας να βγάλει τα προς το ζην. Μετά το τέλος του πολέμου ήρθε οριστικά στην Αθήνα όπου δούλεψε σκληρά σε ολόκληρη τη ζωή της, ακόμα και αφού είχε βγει στη σύνταξη. Ήταν ενεργό μέλος πολλών μικρασιατικών σωματείων και βραβεύτηκε πολλές φορές για τη δραστηριότητά της.

Παρότι στο σχολείο πήγε μόνο μέχρι την τετάρτη δημοτικού, η γιαγιά Φιλιώ περιέγραψε με συγκλονιστικό τρόπο τη ζωή των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, αλλά και την τραγωδία που ακολούθησε στο βιβλίο «Τρεις Αιώνες Μια Ζωή», το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Λιβάνη».

Στο βιβλίο περιγράφονται με γλαφυρό τρόπο οι καθημερινές ασχολίες των κατοίκων της Μικράς Ασίας, όπως το άπλωμα της σταφίδας, ο τρύγος και η παρασκευή του τσίπουρου. Περιγράφονται, όμως, και οι διωγμοί και οι θηριωδίες σε βάρος των Ελλήνων. «Καπνοί, φωτιές, ρημαγμένο τοπίο, σκηνές Κόλασης καίνε τα μάτια μου και τ αυτιά μου ακόμα βουίζουν από τις σπαρακτικές κραυγές που γεμίζουν το δειλινό» έγραφε η γιαγιά Φιλιώ.

Το μεγάλο όνειρο της Φιλιώς Χαϊδεμένου ήταν η δημιουργία ενός μουσείου το οποίο θα ήταν αφιερωμένο στον Ελληνισμό της Μικράς Ασίας.

Το όνειροΠαρότι ξεκίνησε την προσπάθεια σε προχωρημένη ηλικία, αφού είχε ξεπεράσει τα 90 της χρόνια, δούλεψε ακούραστα για να δει την ιδέα της να πραγματοποιείται.

Έφτασε μάλιστα στο σημείο να ταξιδέψει στα Βουρλά της Μικράς Ασίας για να φέρει χώμα και σκόνη από την Αναξαγόρειο Σχολή με σκοπό να τα εκθέσει στο μουσείο.

Εκτός από αυτό το ταξίδι, η γιαγιά Φιλιώ όργωσε την Ελλάδα για να ενημερώσει τους απανταχού Μικρασιάτες για το μουσείο. Η ανταπόκριση υπήρξε συγκλονιστική, αφού 'Ελληνες από κάθε γωνιά της Γης επικοινώνησαν μαζί της και προσέφεραν προσωπικά αντικείμενα για να εκτεθούν στο μουσείο.

Το Μουσείο Μικρασιατικού Ελληνισμού λειτούργησε για πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1990, στο παλιό κτίριο του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας. Μετά τον μεγάλο σεισμό του 1999, το κτίριο υπέστη σοβαρές ζημιές και τα εκθέματα αποσύρθηκαν.

Το μουσείο βρήκε στέγη λίγα χρόνια αργότερα στο κτίριο του Ιδρύματος Απόδημου Ελληνισμού «Ανδρέας Παπανδρέου», το οποίο εγκαινιάστηκε από τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Παρόλα αυτά, το μουσείο υπολειτουργούσε ως συνέπεια της έλλειψης πόρων και προσωπικού.

Η Φιλιώ Χαϊδεμένου ξεκίνησε εκ νέου την προσπάθεια φτάνοντας μέχρι το γραφείο του Κώστα Καραμανλή. Τελικά, πριν από δύο μήνες το μουσείο, το οποίο φέρει το όνομά της, εγκαινιάστηκε για ακόμα μία φορά και πλέον λειτουργεί κανονικά φιλοξενώντας περισσότερα από 500 εκθέματα.

ΤραγωδίαΓια τη Φιλιώ Χαϊδεμένου η Καταστροφή της Μικράς Ασίας ήταν τραγωδία το μέγεθος της οποίας ξεπερνούσε τα στενά γεωγραφικά πλαίσια της Ελλάδας.

«Η Μικρασιατική Καταστροφή δεν είναι η μεγαλύτερη του αιώνα μας, αλλά η μεγαλύτερη των αιώνων, διότι τέτοια καταστροφή, μαζική σφαγή, φωτιά και καταστροφή, εγώ τουλάχιστον που διάβαζα από παιδί και παρακολουθούσα, δεν έχει γίνει. Έχουν γίνει πολλές καταστροφές στους αιώνες, όμως τόσο μαζική καταστροφή, πολλών ατόμων μαζί, δεν έχει γίνει, ούτε και με τέτοιο τρόπο που έγινε η καταστροφή αυτή η δική μας, η Μικρασιατική Καταστροφή», είχε πει σε μια ομιλία της.