Πράξιλλα

Η Πράξιλλα (μέσα 5ου αιώνα π.Χ.) ήταν διθυραμβική ποιήτρια από την Σικυώνα. Ήταν καταξιωμένη κατά την εποχή που έζησε και οι στίχοι της θαυμάζονταν ευρέως, ενώ υπήρξε η δημιουργός του Πραξίλλειου ποιητικού μέτρου.

Περιγραφή

Θεωρείται πως έζησε την ίδια εποχή με την ποιήτρια Τελέσιλλα, ενώ σύμφωνα με τον αριστοφανικό σχολιασμό υπάρχουν αναφορές στα έργα της από τον Αριστοφάνη στις Σφήκες και τις Θεσμοφοριάζουσες σύμφωνα με τον αριστοφανικό σχολιασμό. Η γραφή του Αριστοφάνη είναι τέτοια, ώστε δείχνει πως η Πράξιλλα ήταν αναγνωρίσιμη στο αθηναϊκό κοινό. Εξακολουθούσε να βρίσκεται σε υψηλή εκτίμηση από τους μεταγενέστερους της, καθώς ο Λύσιππος (4ος αιώνας π.Χ.) κατασκεύασε ορειχάλκινο άγαλμα με την μορφή της, ενώ ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικέας (1ος αιώνας μ.Χ.) την κατέτασσε ως μια από τις εννέα ποιήτριες των οποίων η γλώσσα ήταν αθάνατη.

Διασώζεται μικρό τμήμα του έργου της, με λίγα αποσπάσματα τα οποία παραφράστηκαν από μεταγενέστερους Έλληνες συγγραφείς. Η θεματολογία των ποιημάτων της ήταν ανάμικτη, καθώς έγραψε τραγούδια οινοποσίας (σκόλια), καθώς και ύμνους και διθυράμβους. Σε ότι αφορά τα σκόλια, αυτά ήταν ιδιαίτερα δημοφιλή καθώς συνδέονταν με την κοινή δραστηριότητα της οινοποσίας. Ωστόσο το γεγονός ότι ήταν γυναίκα και έγραφε τραγούδια για τον σκοπό αυτό, έχει οδηγήσει στην πιθανολόγηση πως ενδεχομένως ήταν εταίρα. Το έργο της δεν απολάμβανε πλέον την ίδια εκτίμηση κατά την ρωμαϊκή περίοδο και υπό την επίδραση του χριστιανισμού, όπως τα σχόλια του φιλοσόφου Τατιανού Ασσυρίου (2ος αιώνας) ο οποίος θεωρούσε ανάξια τα γραφόμενα της καθώς και τον σχολιασμό του παροιμιογράφου Ζηνοβίου για την ανοησία των στίχων της.

Το ποιητικό μέτρο το οποίο δημιούργησε και ονομάστηκε Πραξίλλειον, (-υυ-υυ-υυ-υ-υ), ήταν βραχυκαταληκτικό ιωνικό τρίμετρο, και ήταν γνωστό και ως δακτυλικό λογαριδικό.

Δείγμα ποιήματος

Άγαλμα σε χορευτική στάση, το οποίο εκτιμάται πως αποτελεί αναπαράσταση της Πράξιλλας, ανακαλύφθηκε στην έπαυλη του Αδριανού στο Τίβολι, και εκτίθεται στο Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο στην Ρώμη

Οι παρακάτω στίχοι είναι γνωστοί καθώς αναφέρονται από τον Ζηνόβιο (2ος αιώνας μ.Χ.) ως παράδειγμα για κάτι που είναι εξαιρετικά ανόητο και ακόμα πιο ηλίθιο από τους στίχους της Πράξιλλας για τον Άδωνι (Ἠλιθιώτερος τοῦ Πραξίλλης Ἀδώνιδος). Ωστόσο η συμπερίληψη των αγγουριών (σίκυοι στα αρχαία ελληνικά της εποχής της Πράξιλλας) πιθανώς έγινε ώστε να συμπέσει με την πόλη καταγωγής της ποιήτριας (Σικυώνα). Επίσης το ἠδὲ μπορεί να αποδοθεί είτε ως τρώγονταςτα αγγούρια, είτε απλώς ως και.

Ύμνος προς τον Άδωνι, αρχικό κείμενο	ελεύθερη μετάφραση
κάλλιστον μὲν ἐγὼ λείπω φάος ἠελίοιο, δεύτερον ἄστρα φαεινὰ σεληναίης τε πρόσωπον ἠδὲ καὶ ὡραίους σικύους καὶ μῆλα καὶ ὄγχνας·	Το καλύτερο απ'ότι μου απομένει είναι το φως του ηλίου, δεύτερο τα φαεινά άστρα και της Σελήνης το πρόσωπο, και τα ωραία αγγούρια και μήλα και αχλάδια