Ελένη Στάικου

 Πηγές:

https://mesolongi.webnode.gr/elenis-staikoy/

https://www.aixmi-news.gr/koinwnia/themata/item/70364-i-eksoditissa-eleni-staikou-epistrefei-ston-iero-tis-topo

Η συγκλονιστική φωτογραφία της εξοδίτισας Ελένης Στάικου περί το 1885 με το μάτι της βγαλμένο. 

Η Ελένη Στάικου είναι μια "εξοδίτισσα". Ένα από τα 10.000 άτομα που θα αποπειραθούν να δώσουν ένα αξιοπρεπές τέλος στην μακρόχρονη πολιορκία της πόλης τους. Είναι όλοι σύμφωνοι. Οι γηραιότεροι και ανήμποροι μένουν πίσω, μέσα στο αρχοντικό του Χρήστου Καψάλη. Οι υπόλοιποι χωρισμένοι σε 3 ομάδες θα βγουν από ισάριθμες εξόδους. Από αυτούς περίπου 3000 είναι μόνον αρματωμένοι. Τελικός τόπος προορισμού το μοναστήρι του Αη Συμιού στις ράχες του όρους Ζυγός.
Η Ελένη Στάικου είναι στην ομάδα με τα γυναικόπαιδα, με αρχηγό τον θηριώδη Δημήτρη Μακρή. Αν τα καταφέρει και φτάσει στο μοναστήρι, θα συνεχίσει για τα μέρη του βάλτου όπου βρίσκεται η υπόλοιπη οικογένειά της με τα μικρότερα αδέλφια της. Το σχέδιο όμως έχει ήδη προδοθεί από έναν μωαμεθανό αιχμάλωτο που μπόρεσε να δραπετεύσει. Έτσι τελευταία στιγμή το σχέδιο αλλάζει και οι πιο αδύναμες ομάδες του Νότη Μπότσαρη και του Μακρή βγαίνουν πρώτες για να φυλάξουν τα νώτα οι αρματωμένοι.
Ξέρουμε πως εκείνη τη φοβερή νυχτιά που έμελλε να συγκλονίσει ένα μεγάλο μέρος του τότε κόσμου, και να μετατρέψει την ιστορία του Έθνους  σε ιστορία του Κράτους μας, μόνον 1500 περίπου κατάφεραν να σπάσουν τον κλοιό του εχθρού, να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων, να διαφύγουν και να επιζήσουν. Μεγάλο μέρος των πολεμιστών καθώς και σχεδόν όλα τα γυναικόπαιδα σκοτώθηκαν. Οι συσπειρωμένοι στο αρχοντικό-μπαρουταποθήκη του Καψάλη, είδαν τον ιδιοκτήτη του να ρίχνει τον πυρσό στα πυρομαχικά και να προκαλεί τη φοβερότερη επιχείρηση αυτοθυσίας και δολιοφθοράς όλων των εποχών μιας και δεν έχει υπάρξει άλλη ενέργεια που να έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο περισσότερων εχθρών στα ιστορικά χρονικά. (Ούτε καν η επίθεση στους δίδυμους πύργους...).
Η Ελένη Στάικου ήταν στην ομάδα που κάποιες κραυγές απελπισίας "πίσω! πίσω!", την έκαναν να οπισθοχωρήσει και να τρέξει πίσω στην πόλη. Δεν ξέρουμε τι έγινε μετά. Αν την βίασαν, αν την πούλησαν ως δούλα, αν στη συνέχεια κάποιος πλούσιος Έλληνας ή φιλέλληνας την εξαγόρασε στη συνέχεια για να της χαρίσει την ελευθερία της σε ένα ελεύθερο πια κράτος. Δεν ξέρουμε αν πρόλαβε να δει τη λάμψη από την έκρηξη του ανεμόμυλου, την τελευταία σπίθα αντίστασης, από τον ιερωμένο Ιωσήφ Ρωγών. Γνωρίζουμε πως η Ελένη Στάικου τυφλώθηκε και στα δύο μάτια. Πως δεν παντρεύτηκε. Πως έζησε άλλα περίπου 15 χρόνια και πέθανε γύρω στα 1840.

 Το περίτεχνο αυτό ανδρικό χρυσοκέντητο γιλέκο των αρχών του 19ου αιώνα, το οποίο φορούσε η νεαρή Ελένη Στάικου κατά την ώρα της Εξόδου, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα της "Διεξόδου".Η Ελένη Στάικου ήταν κόρη του Βραχωρίτη Οπλαρχηγού Ζαχαράκη Στάικου, που επίσης συμμετείχε στην Έξοδο. Ο ίδιος σώθηκε ακρωτηριασμένος, η δε Ελένη αιχμαλωτίστηκε. Για να αποφύγει, όμως, την ατίμωση, αυτοτραυματίστηκε, βγάζοντας το μάτι της με ένα πιρούνι.Το 1829, που το Μεσολόγγι απελευθερώθηκε, επέστρεψε και έζησε στην πόλη τυφλή από το ένα της μάτι (όπως φαίνεται στη συγκλονιστική φωτογραφία της), ενώ το 1832 που απελευθερώθηκε και το Βραχώρι (Αγρίνιο), εγκαταστάθηκε εκεί. Έφυγε από τη ζωή την επόμενη ημέρα από τον θάνατο του αδελφού της Σωτηρίου Στάικου στις 18 Ιουλίου 1887.Άφησε, ωστόσο, ως συνθήκη στην οικογένειά της, όποιο κορίτσι γεννιόταν δεύτερο, να παίρνει το όνομά της καθώς και το γιλέκο της. Έτσι, πέρασε από γενιά σε γενιά φτάνοντας στην τρισέγγονή της, Ελένη Στάικου - Ζαρόκωστα. Το 2018 ο γιός της Κωνσταντίνος Ζαρόκωστα εμπιστεύθηκε στη «Διέξοδο» το σπουδαίο αυτό κειμήλιο, δωρίζοντάς το στο Ιστορικό της Μουσείο.